Pokazy nieba - informacje podstawowe.

Zapraszamy na cykl spotkań poświęconych wieczornym obserwacjom nieba. Pokazy odbywają się od marca do listopada dwa razy w miesiącu, w sobotę w pobliżu nowiu i pierwszej kwadry Księżyca. W lipcu i sierpniu organizowane są dodatkowe pokazy w każdy piątek i sobotę, poza dniami w pobliżu pełni Księżyca. Spotkania zaczynają się godzinę po zachodzie Słońca i trwają około 2-2,5 godziny. Obserwacje prowadzone są "na żywo", bezpośrednio przez teleskop, bez wyświetlania obrazu na monitorze. W takich warunkach obiekty astronomiczne w teleskopie widzimy w odcieniach szarości, prócz planet i Księżyca - te widzimy kolorowo. Informacja o terminie najbliższych pokazów podawana jest na stronie głównej obserwatorium, na tydzień przed planowanym spotkaniem. Również wtedy podawane są niezbędne instrukcje dotyczące możliwości uczestnictwa w pokazach. Harmonogram spotkań można znaleźć tutaj.

Kiedy pokazy mogą się odbyć?

Pokazy nieba wymagają bezchmurnego nieba i powinny się odbywać tylko i wyłącznie przy idealnych warunkach pogodowych. Ponieważ w rzeczywistości trudno o idealnie bezchmurne niebo często organizujemy pokazy w nieco gorszych warunkach atmosferycznych pozwalających zachować najlepsze możliwe wrażenia z obserwacji obiektów niebieskich.

Obserwacje obiektów mgławicowych wymagają bezchmurnego i ciemnego nieba. Kalendarz pokazów tych obiektów określają fazy Księżyca. Obserwacje galaktyk i mgławic możliwe są, gdy Księżyc jest co najmniej 5 dni po pełni i maksymalnie 5 dni po nowiu. Obserwacje Księżyca możliwe są w okolicach pierwszej kwadry - od 4 do 11 dnia cyklu Księżycowego. Planety można obserwować w każdym okresie ich widoczności na niebie. Ich obserwacje nie są uzależnione od fazy Księżyca.

Kiedy pokazy nie mogą być organizowane?

Działanie teleskopu polega na skupieniu światła z dużej powierzchni (powierzchnia lustra) na małą powierzchnię o średnicy źrenicy ludzkiego oka. Sprawia to, że ilości światła od obiektów niebieskich wpadająca do naszego oka jest znacznie większa, przez co obraz jest jaśniejszy. Stwarza to ograniczenie obserwacji wizualnych do bezchmurnych i ciemnych nocy. Mówiąc potocznie nie ma możliwości obserwacji obiektów niebieskich przez chmury. Nawet najmniejsze chmury zmniejszają znacznie ilość światła docierającego do naszego oka, a przede wszystkim niszczą kontrast i tak bardzo mały w obserwowanych obiektach. Obserwacje mgławic stają się niemożliwe już przy pokryciu nieba chmurami wysokimi na poziomie 4 oktantów

Pokazy nieba nie mogą być również organizowane w przypadku niepewnej pogody. Teleskop, to tak na prawdę ogromna część elektroniki, mechaniki i optyki. Każdej z tych części zagraża duża wilgotność powietrza, a przede wszystkim opady deszczu. Zalanie teleskopu wodą to pewna awaria elektroniki, oraz problemy z czystością luster, co prowadzi do kilku-kilkunastotygodniowego wyłączenia teleskopu z pracy. Dlatego też w takich warunkach pokazy nieba bezwzględnie będą odwoływane, nawet gdy będzie istniała szansa na "dziury w chmurach".

Odwołanie pokazów.

Niestety odwołanie pokazów ze względu na pogodę zdarza się bardzo często. Organizując pokazy z tygodniowym wyprzedzeniem nie jesteśmy w stanie przewidzieć warunków atmosferycznych z jakimi się spotkamy w dniu pokazów. Realnie rzecz biorąc w miarę prawdopodobne prognozy pojawiają się na trzy dni przed pokazami. Bardziej wiarygodne pojawiają się w modelu UM ICM (aktualnie najbardziej wiarygodne) dwa dni wcześniej i pozostają takie do dnia pokazów. Niestety, najdokładniejsze pojawiają się już jako nieco przestarzałe, pięć godzin po starcie okresu obliczeniowego - czyli w czasie trwania pokazów. Trzeba również wziąć pod uwagę, że w obszarach górskich (dla Mszany Dolnej) prognozy pogody liczone są dla wysokości od około 400 do 1100 m n.p.m., co sprawia, że dla Lubomira nie muszą działać poprawnie.

Mimo to musimy na czymś bazować i faktycznie bazujemy na dostępnych dla nas modelach UM ICM, oraz serwisu IMGW (pogodynka.pl). Zdajemy sobie sprawę, że osoby pojawiające się na pokazach nieba przyjeżdżają z różnych bliższych i dalszych miejsc, staramy się zawsze rzetelnie poinformować Państwa o warunkach, jakie mogą panować na szczycie Lubomira podczas pokazów. Niestety, często przy dynamicznie zmieniającej się pogodzie dynamicznie zmieniają się prognozy, przez co nie jesteśmy w stanie podać wiarygodnych informacji.

Ponadto, na podstawie prognoz, musimy uwzględnić możliwość wystąpienia opadów deszczu, również przelotnych i skalkulować ryzyko uszkodzenia sprzętu. Nie są to decyzje łatwe, a zawsze muszą być bezpieczne dla teleskopu. Proszę pamiętać, że kompletny teleskop waży 120 kg i nie ma możliwości błyskawicznie przenieść go w bezpieczne miejsce. Demontaż teleskopu trwa około 15 minut, przy czym w pierwszej kolejności należy zadbać o odcięcie zasilania. W takich warunkach może się zdarzyć, że nie zdążymy uratować teleskopu. Dlatego w sytuacjach niepewnych, wolimy odwołać pokazy, niż narazić sprzęt na uszkodzenie, które z dużym prawdopodobieństwem może zakończyć cykl pokazów nieba. Teleskop ma już 10 lat, na rynku pojawiły się już nowe wersje używanego przez nas sprzętu, przez co nie ma już dostępnych części zapasowych. Każda z awarii może okazać się bardzo kosztowna i trudna do usunięcia.

Prosimy pamiętać: nie odwołujemy pokazów "bo nam się nie chce"!!! Pokazy odwołujemy zawsze w wyniku podejrzenia wystąpienia zachmurzenia nieba na czas obserwacji, oraz w trosce o bezpieczeństwo sprzętu. Zdajemy sobie również sprawę z obciążenia finansowego związanego z udziałem w pokazach (cena biletów, dojazd na miejsce). Nie chcemy się spotkać z sytuacją w której będziecie mieć Państwo pretensje, że po kilkunastu minutach przyszły chmury, pomimo, że obiecywaliśmy pogodę.

Pokazy w praktyce

W praktyce pokazy obiektów mgławicowych organizowane są jedynie w pobliżu nowiu Księżyca (maksymalnie 7 dni przed i 5 dni po nowiu). Obserwacje Księżyca, wraz z dostępnymi na niebie planetami mogą być organizowane poza pełnią Srebrnego Globu (minimum 4 dni przed i po nowiu, maksymalnie do 4 dni przed i po pełni).  

Pokazy tematyczne

Podczas pokazów tematycznych prezentowane są obiekty opisujące jest jedno zagadnienie astronomiczne. Pokazy prowadzone są teleskopem o średnicy 35 cm. Obserwacje rozpoczynają się wizualnym poznawaniem najbardziej ciekawych gwiazdozbiorów, w dalszej części pokazów prezentowane są najciekawsze obiekty znajdujące się aktualnie na niebie, tematycznie ze sobą powiązane. Aktualnie bardzo dobrze sprawdzają się trzy programy obserwacyjne: pierwszy (obserwacje jesienno-zimowy) przedstawia ewolucję gwiazd, drugi (zimowo-wiosenny) prezentuje klasyfikację galaktyk i trzeci opowiadający historię letnich gwiazdozbiorów (sezon wiosenno-jesienny).

Program pierwszy obejmuje obserwacje obiektów głębokiego nieba, prezentujących etapy życia gwiazd. Przez teleskop obserwujemy obiekty, w których rodzą się gwiazdy, poszczególne etapy życia gwiazd (gromady otwarte, gwiazdy podwójne), oraz obiekty prezentujące śmierć gwiazd. Trudniejszym programem obserwacyjnym jest klasyfikacja galaktyk wg Hubble'a. Edwin Hubble, obserwując widma galaktyk, stworzył ich klasyfikację, jako kryterium przyjmując kształt galaktyki. Podczas obserwacji będzie możliwość zapoznania się z podstawowymi kształtami galaktyk. Ostatnim programem jest historia gwiazdozbiorów. W trakcie spotkania omawiane są gwiazdozbiory nieba letniego i ich historia, na podstawie mitologii greckiej. Po omówieniu gwiazdozbioru, następują obserwacje dwóch najciekawszych obiektów znajdujących się w danym gwiazdozbiorze. Obserwowane obiekty wybierane są przez prowadzącego pokazy, jeśli jednak interesuje Państwa jakiś szczególny obiekt, prosimy o kontakt w celu ustalenia możliwości jego zobaczenia.

Ze względu na ograniczoną ilość miejsc do 20, udział w pokazach nieba wymaga wcześniejszej rejestracji, za pomocą odpowiedniego formularza rejestracyjnego. Formularz otwierany jest odpowiednio wcześniej przed pokazami, a informacje o otwarciu można znaleźć w opisie najbliższego spotkania. 

UWAGA! Sama rejestracja nie jest jednoznaczna z uczestnictwem w pokazach!!!

 

Od marca, do połowy maja, oraz od września do końca listopada, możliwe jest zorganizowanie dwóch grup pokazów. Druga grupa rozpoczyna pokazy około północy. Grupy uczestników ustalane są na podstawie kolejności zgłoszenia, na którą nie mamy wpływu!.

Wybierając się na pokazy, prosimy o zapewnienie odpowiedniego, ciepłego stroju (noce bywają bardzo chłodne), zabrania ze sobą latarek (najlepiej diodowych). Podczas pokazów nocnych w obserwatorium bezwzględnie wymagana jest całkowita ciemność.

Koszt udziału w tematycznych pokazach nieba wynosi 20 zł od osoby dorosłej, 15 zł od dzieci w wieku 5-18 lat. Dzieci do lat 5 i osoby niepełnosprawne (na podstawie ważnej legitymacji) są zwolnione z opłaty.

 

Otwarte pokazy nieba

W okresie wakacyjnym organizowane są otwarte pokazy nieba, na które nie ma konieczności rejestrowania się, wystarczy jedynie przyjść do Obserwatorium w wyznaczonym terminie i określonym przedziale czasowym. Pokazy odbywają się w piątki i soboty i polegają na obserwacjach naszego naturalnego satelity, jak i planet aktualnie dostępnych na niebie. W trakcie pokazów można również dostrzec dwa lub trzy najciekawsze obiekty mgławicowe, takie jak gromada kulista gwiazd, mgławica planetarna, czy też najciekawsze układy podwójne gwiazd. Pokazy rozpoczynamy tuż po zachodzie Słońca a kończymy około północy.

Obserwacje Srebrnego Globu prowadzone są przy 100x, 300x i 500x powiększeniu. Mniejsze pozwoli podziwiać Księżyc w całości i dostrzec wiele kraterów na jego powierzchni. Przy większych, na powierzchni Księżyca prócz szeregu mórz księżycowych będzie można dostrzec wiele kraterów, gór i szczelin. Można również zobaczyć dwa rodzaje gór i kraterów. Często widoczne są także rozpadliny czy kopuły księżycowe.

Planety obserwowane są głównie przy powiększeniu 300x, co pozwala dostrzec charakterystyczne twory na ich tarczach: pasów, czy Wielkiej Czerwonej Plamy na Jowiszu, pierścieni Saturna wraz z przerwą Cassiniego, czap polarnych i tworów albedowych na Marsie, jak również fazy Merkurego i Wenus.

Koszt udziału w tematycznych pokazach nieba wynosi 20 zł od osoby dorosłej, 15 zł od dzieci w wieku 5-18 lat. Dzieci do lat 5 i osoby niepełnosprawne (na podstawie ważnej legitymacji) są zwolnione z opłaty.

 

Terminarz spotkań

TERMINARZ


Prosimy zapoznać się z regulaminem wieczornych pokazów nieba.

REGULAMIN